به گزارش روابط عمومی پژوهشکده باستان شناسی، بررسی باستان­شناختیِ بخش میان­کوه شهرستان اردل (استان چهار محال و بختیاری) با هدف شناساییِ آثار و بقایای باستانیِ این منطقه در آبان ماه 1388 به انجام رسید.

به گفته خسروزاده، سرپرست هیئت، در مجموع شمار 212 محوطه­ی باستانی از دوره­ی پارینه­سنگی میانی (موستری) تا دوره­ قاجاریه شناسایی و ثبت شد. محوطه­های شناسایی­شده به انواع مختلفی قابل تقسیم­بندی هستند: پراکندگی سفال بدون هیچ برجستگی، پراکندگی تراشه­های سنگی (محوطه­های روباز پارینه­سنگی و فراپارینه سنگی)، محوطه­های تپه­ای، گورهای سنگ­چین، گورستان قدیمی، بنا، و محوطه­های روی تپه­های طبیعی.

وی افزود شمار قابل­توجهی از محوطه­های شناسایی­شده از نوع محوطه­های روی تپه­های طبیعی و پراکندگی سفال بدون هیچ برجستگی است که بر اساس مشاهدات میدانی و مواد فرهنگی به دست آمده از آنها مربوط به دوران مختلف پیش از تاریخ، تاریخی (به خصوص دوره­ی ایلامی) و اسلامی هستند. شماری از این محوطه­ها استقراری و شمار بیشتری کوچ­نشینی هستند.

به گفته سرپرست هیئت استقرارهایی که آنها را به عنوان کوچ­نشینی معرفی کرده­ایم از فراوانترین انواع محوطه­های بررسی­شده بود. بیشتر محوطه­های شناسایی شده را از این نوع دانسته­ایم. این محوطه­ها معمولاً دارای مواد فرهنگی کم و فرسوده هستند. از نظر ریخت­شناسی یا بر روی تپه­های طبیعی یا در شیب بلافاصله دامنه­ی کوهها، معمولاً در نزدیکی یا در همان محلِ وارگه­های امروزیِ کوچ­نشینی قرار دارند. این محوطه­ها دارای ارتفاع مشخصی نیستند و شناسایی آنها تنها با بازدیدِ محل مورد نظر از نزدیک امکان­پذیر است.

خسروزاده گفت محوطه­هایی که آنها را استقراری دانسته­ایم محوطه­هایی هستند که بر اساس ریخت­شناسی یا فراوانی مواد فرهنگی احتمالاً برای تمام یا بخش قابل­توجهی از سال مورد استفاده بوده­اند و دارای معماری سخت (خشتی یا سنگی) بوده­اند. محوطه­های تپه­ای که تعداد آنها بسیار اندک است در این تقسیم­بندی جای می­گیرند. این محوطه­ها بیشتر در حاشیه­ی رودخانه­ی سرخون در دره­های سرخون و هلو سعد و دره­ی گندمکار قرار دارند.

در این بررسی شماری محوطه با پراکندگی تراشه­ها و ابزارهای سنگی یافت شد که آنها را به خاطر همراه نبودن سفال به دوره­ی پارینه­سنگی، فراپارینه سنگی و نوسنگی بدون سفال نسبت دادیم. بیشتر این محوطه­ها یا روی یال کوهها در نزدیکی منابع سنگی یا در تپه­ماهورهای نزدیک رودخانه و چشمه­ها و دره­های تنگ با پوشش جنگلی انبوه قرار دارند.

در این بررسی، گورستان­هایی که دارای شیر سنگی و یا سنگ­گورهای مربوط به دوره­ی قاجاریه بود نیز به عنوان اثری باستانی، ثبت­وضبط شد و در مجموع، شمار شش محوطه­ی این­چنینی شناسایی شد.

وی اظهار داشت شماری از محوطه­ها از نوع گورها­ی سنگ­چین هستند که بر اساس مشاهدات میدانی و اطلاعات اندکی که از آنها در دست است مربوط به دوران تاریخی، به­ویژه اشکانی، هستند. این محوطه­ها به شکل توده­های سنگی پشته­مانندی هستند که بر روی ستیغ­های سنگی و یال کوهها دیده می­شوند. معمولاً در دامنه­ی ستیغ­هایی که این گورها وجود دارند استقرارهای مرتبط با آنها یافت می­شود. تمرکز اصلی این محوطه­ها در ارتفاعات جنوبی سرمازه شناسایی شد.

نکته­ی قابل توجه در این بررسی وجود شمار قابل توجهی محوطه مربوط به دوره­ی پیش از تاریخ و ایلامی است. ضمن اینکه شمار محوطه­های مربوط به دوره­ی هخامنشی و اشکانی اندک است.

ارسال مطلب: روابط عمومی پژوهشکده باستان شناسی

تنظیم و درج درسایت: واحد رایانه پژوهشکده